“Хатан Туулаа хамгаалъя” иргэдийн хөдөлгөөн төв талбайд хоёр дахь долоо хоногтоо үргэлжилж байна. Улаанбаатар хотод 3.2 их наядын өртөгтэй Туулын хурдны зам түгжрэл буурахад нөлөөлөхгүй, үр ашиггүй зардлыг хасаж, тус төслийг зогсоохыг иргэд хотын даргаас хүссэн боловч хотын дарга Х.Нямбаатар хүсэлтийг хүлээж аваагүй. “Хатан Туулаа хамгаалъя” иргэдийн хөдөлгөөнийхөн Ерөнхий сайд Н.Учралд хотын дарга Х.Нямбаатарыг огцруулах шаардлага хүргүүллээ. Өнгөрсөн долоо хоногт тэд Ерөнхий сайд асан Г.Занданшатарт мөн шаардлагаа хүргүүлсэн билээ. Учир нь Ерөнхий сайд цаг үеийн асуудлаар солигдсон тул шаардлагаа ийнхүү шинэчлэн хүргэлээ. Мөн энэ удаад тэд Монгол Улсын Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүхэд хандлаа. “Хатан Туулаа хамгаалъя” иргэдийн хөдөлгөөнд оролцож буй иргэдийн байр суурийг хүргэе.
“Хатан Туулаа хамгаалъя” иргэдийн хөдөлгөөний төлөөлөл, МУИС-ийн багш, Оксфордын ИС-ын докторант Г.Мөнх-Эрдэнэ: “Туул гол Бурхан халдуун уулнаас эх авч, таван аймгийн арван долоон сумын газар нутгаар дамжин өнгөрдөг. Монгол Улсын хамгийн цэнгэг устай, түүхэн голын нэг билээ. Хэрэв “Туулын хурдны зам”-ын бүтээн байгуулалтын ажил эрчимжвэл тус голын эко систем, нийслэлийн ундны усны эх үүсвэр, голын ай сав дагуух таван аймгийн ард иргэдийн амьдрах орчинд нөхөж баршгүй хохирол учруулах эрсдэлтэй. Хотын түгжрэл бууруулах эсэх нь тодорхойгүй, нийгэм эдийн засгийн ач холбогдол багатай. Төсвийн үргүй зардал болох төсөл гэж салбарын эрдэмтэн, судлаачид үзсэн. “Хатан Туулаа хамгаалъя” иргэдийн хөдөлгөөнөөс дараах шаардлагыг Монгол Улсын Ерөнхийлөгчид хүргүүлж байна” гэв. Үүнд,
“Хатан Туулаа хамгаалъя” иргэдийн хөдөлгөөний үндэслэл
1. Үндэсний аюулгүй байдлын зөвлөлийн хуралдаанаар “Туулын хурдны зам” төсөл үндэсний аюулгүй байдалд сөрөг нөлөөтэй эсэхийг хэлэлцэх. Төслийн ажлыг нэн даруй зогсоох.
2. Нийслэлийн Засаг Дарга, Улаанбаатар хотын захирагч Х.Нямбаатарт хариуцлага тооцохыг шаардах.
3. Шаардлагын хариуг долоо хоногийн дотор мэдэгдэхийг шаардлаа.
Монгол Улсын Ерөнхий Сайд Н.Учралд хүргүүлсэн шаардлага
· Улаанбаатар хотын захирагч Х.Нямбаатар нь Улаанбаатар хотын иргэдийн эсрэг жагсаал зохион байгуулж, иргэдийг турхирсан.
· Х.Нямбаатар хүний эрхийн зөрчил үйлдэж, зүй бус харилцаа гаргасан.
· Х.Нямбаатар төсвийн хаалттай, үр ашиггүй зарцуулсан.
· Х.Нямбаатар Сэлбэ, Дунд голыг сүйтгэсэн.
· Х.Нямбаатар уг төсөлдөө иргэдийн оролцоог хангаагүй
· Х.Нямбаатар НИТХ өөрт нь хяналт тавих бүтцийг хяналтгүй засаглах боломжтой болгосон. Дээрх үндэслэлийн дагуу дараах шаардлагыг хүргүүлж байна
Үүнд,
1. Монгол Улсын засаг захиргаа, нутаг дэвсгэрийг нэгж түүний удирдлагын тухай хуульд заасны дагуу Ерөнхий сайд та доод шатны засаг даргатай байгуулсан гэрээг дүгнэх, хариуцлага тооцох бүрэн эрхийнхээ дагуу Нийслэлийн Засаг дарга Х.Нямбаатарт хариуцлага тооцох, огцруулах.
2. Туулын хурдны зам төслийн техник эдийн засгийн үнэлгээ, байгаль орчны төлөв байдлын болон нөлөөллийн үнэлгээ ба бусад бичиг баримтыг олон нийтэд ил болгох.
3. “Туулын хурдны зам” төсөлд байгаль орчны болон санхүүгийн аудит оруулах, Сангийн яамнаас хяналт шалгалт хийх.
4. Төслийн нийгэм, эдийн засгийн үр өгөөжийг Засгийн газрын хуралдаанаар авч өгч хэлэлцэх.
5. Холбогдох тогтоолын төслийг УИХ-д танилцуулах.
6. Шаардлагын хариуг долоо хоногийн дотор мэдэгдэх. Хэрэв энэхүү шаардлагын хариуг заасан хугацаанд мэдэгдэхгүй бол бид дараагийн шатны арга хэмжээнд шилжих болон гэдгийг үүгээр мэдэгдэж байна.
Эдийн засагч Ц.Лут-Очир: “Жирийн замаас 10, 20 дахин үнэтэй, байгаль орчинд хортой. Туул голын эко орчныг ямар нөхцөлд оруулахыг одоо хэлж мэдэхгүй. Яагаад гэвэл нарийвчилсан зураг төсөл нь гараагүй. Энэ төсөл хэд дахин үнэ өсөж, сунжрахыг бид мэдэхгүй. 2.3 их наяд буюу 800 сая доллар зарцуулах гэж байгаа энэ мөнгөндөө багтахгүй, 4 их наяд болж сунжрах, монголчуудыг өрөнд оруулах төсөл. Байгаль орчин, эдийн засаг, Туул голын экологи, Монгол Улсын эдийн засагт хортой төсөл. Туул голын хурдны замын ажлыг маш өндөр өртөгтэй эхлүүлээд явж байгаа нь эдийн засгийн хорлон сүйтгэх ажиллагаа. 2025 оны тавдугаар сард таван зуун тэрбум төгрөгийн урьдчилгаа олгосон. Баталгаа гаргасан компани Шандунд бүртгэлтэй, худалдааны компани. Нийслэл, нийслэлийн төрийн сан хүлээн зөвшөөрч, таван зуун тэрбум төгрөг шилжүүлсэн байгаа нь төслийн ард өөрсдөө байгаа, хулгай хийж байна. Мөнгө авсан хүмүүс жагсагчид руу тролл армиар дайруулах, ялангуй эмэгтэйчүүд рүү дайрч довтлох, төрийн албан хаагчдыг дайчилж жагсагчдын гэр орон луу зуу зуугаараа дайр хэмээн үймэн самуунд турхирсан. Жагсагчдыг террорист гээд байгаа Х.Нямбаатар хорлон сүйтгэгч болчихсон явж байна” гэв.
Сэтгэгдэл бичих