Монгол улсад жил бүр мянга мянган залуус их дээд сургуулиа төгсөж, хөдөлмөрийн зах зээлд хөл тавьдаг. Гэвч тэдэнд тулгардаг хамгийн том даваа бол ажил олгогчдын зүгээс тавьдаг "ажлын туршлага" гэх шалгуур юм. Оюутан байхаасаа ажил хийж туршлага хуримтлуулах сонирхол залуусын дунд их байгаа ч үүнд саад болж буй хууль эрх зүйн болон санхүүгийн асуудлууд байсаар байна.
Шинэхэн төгсөгчдийг "туршлагагүй" гэх шалтгаанаар ажилд авахаас татгалзах тохиолдол их байдаг. Гэвч сүүлийн үеийн судалгаагаар нийт оюутнуудын 70 орчим хувь нь хичээлийнхээ хажуугаар хөдөлмөр эрхлэх сонирхолтой байгаагаа илэрхийлжээ. Аж ахуйн нэгжүүд ч оюутан залуусыг цагаар болон дадлагажигчаар ажиллуулах хандлага нэмэгдэж байгаа нь сайшаалтай.
Нийгмийн даатгалын шимтгэл:
Оюутнууд богино хугацаагаар буюу 3 хоног, 30 хоног, эсвэл зуны амралтаараа 3 сар ажил хийсэн ч нийгмийн даатгалын шимтгэл (НДШ) төлөх шаардлагатай болдог. Энэ нь:
-
Ажил олгогчид: Санхүүгийн нэмэлт дарамт болдог.
-
Оюутнуудад: Гар дээр авах цалинг нь үлэмж хэмжээгээр бууруулдаг (Жишээ нь: 1 сая төгрөгийн цалингаас НДШ хасагдахад гар дээр ердөө 700 гаруй мянган төгрөг ирдэг).
УИХ-ын гишүүдийн зүгээс оюутан залуусын хөдөлмөр эрхлэлтийг дэмжих, тэдний бодит орлогыг нэмэгдүүлэх зорилгоор НДШ-ээс чөлөөлөх эсвэл уян хатан зохицуулалт хийх тухай асуудлыг хөндөж байна. Хэрэв оюутнууд чөлөөт цагаараа ажил хийхдээ НДШ-ээс чөлөөлөгдөж чадвал:
-
Оюутны гар дээр очих орлого нэмэгдэнэ.
-
Ажил олгогчдод оюутан ажиллуулах хөшүүрэг болно.
-
Төгсөхөөсөө өмнө мэргэжлийн болон хувь хүний туршлага хуримтлуулах боломж бүрдэнэ.
Залуусыг зөвхөн "дипломтой ажилгүйчүүд" болгохгүй байхын тулд тэднийг суралцах хугацаандаа ажил хийх нөхцөлийг нь хуулиар хамгаалж, татварын болон даатгалын дарамтаас чөлөөлөх нь улс орны ирээдүйн чадварлаг боловсон хүчнийг бэлтгэхэд чухал алхам болох юм.
Сэтгэгдэл бичих